Panitikan: Sabayang Bigkas

Panabayang pagbigkas ang tawag sa sabay-sabay na pagbigkas sa tanghalan ng isang pangkat ng anumang akdang pampanitikan.

Maaaring ang bigkasin ng pangkat ay isang tula, sanaysay, talumpati, o alamat.  Tulad ng dula at talumpati, ito ay may galaw o aksyon ng mga bumibigkas upang maliwanag ba mailarawan ang nais na ipahiwatig ng binigkas.  Ang galaw o aksyon ay maaaring sa anyo ng sayaw at awit.  Madalas tuloy, kapag abg tula ang siyang sinasamahan ng sayaw at awit, ito ay tinatawag na tulasawit ( tula, sayaw at awit).

Mga Mungkahing Paraan sa Paghahanda ng Panabayang Pagbigkas

1.      Piliin ang akda (maaaring tula, sanaysay, talumpati, o alamat) na angkop sa pampanitikang pagpapahalaga ng bata: sa damdamin, kaisipan, kaugalian.

2.      Pagpangkat-pangkatin ang klase ayon sa tinig: babae-soprano, kontraalto, alto; lalaki-tenor, baho (bass).

3.      Basahin nang malakas at pabigkas ang akda.  Bigyan ng pansin ang mga kamalian sa pagbigkas at iwasto  ang mga ito.

4.      Unawain ang nilalaman ng akda.

5.      Isaayos ito para sa panabayang pagbigkas sa tulong ng pangkat.

6.      Bigyang-laya ang bawat nagnanais na magpasok ng mga mungkahi sa pagsasaayos ng akda.

7.      Kung kailangan ng mga soloista, pumili sa pamamagitan ng pagsubok.

8.      Gawing magaan at natural ang tinig.  Maaaring palakasin ang tinig ngunit hindi pahiyaw; hindi dapat pilit ang pagpapalabas nito.

9.      Ang akda ay kusang naisasaulo kapag ito’y binabasa, lalo na kung panabayan.

Mga Uri ng Pagsasaayos para sa Panabayang Pagbasa

1.      Antiponal.  Ang pangkat sa uring antiponal ay hinahati sa dalawa ayon sa tinig:  mataas at mababa o malaki at mallit o lalaki at babae.  Angkop ang uring ito sa akdang may usapan.  Ang usapan ay maaaring anyong tanong-sagot o pakiusap.  Ang unang pangkat ang nagtatanong o nakikiusap at ang ikalawa ang sumasagot.

2.      Refrain.  Pinakapayak ang uring refrain sa pagsasaayos at angkop para sa mga nagsisimulang bumigkas nang panabayan.  Ang akda ay pinaghati-hati.  May mga taludtod o pahayag para sa isa o mahigit pang soloista at mayroon ding para sa koro.  Kadalasan, ang taludtod/pahayag para sa koro ay inuulit na taludtod/pahayag.

3.      Line-A-Child.  Gumagamit ang uring line-a-child ng maraming soloista na ang bawat isa ay may kanya-kanyang bibigkasin.  Kadalasan, ang paraang ito ay itinatambal sa unison.

4.      Part Arrangement.  Ang uring part arrangement ang pinakamahirap isaayos ngunit ito ang pinakakawili-wiling pakinggan.  Ang bawat tinig ng korista ay inuuri ayon sa taas o baba (pitch) at laki o liit (timbre) gaya ng halimbawang sumusunod: lalaki-tenor, baho; babae-soprano, kontraalto, atb.  Kadalasan ang mga taludtod/pahayag na katatagpuan ng maraming patinig i ay para sa mga soprano at yaong may a at o ay para sa may mababa o malaking tinig.  Isinasaalang-alang din ang kalagayan (mood) at pinapaksa ng akda.  Ang masayang bahagi ng akda ay ipinabibigkas sa mga babae.  Ang tungkol sa lagim, kapangyarihan, karahasan ay ibinibigay sa may malalaki o malalakas na tinig.

5.      Unison.  Sabayang binibigkas ng buong pangkat ang akda.  Angkop itong gamitin sa mga tulang hindi na kailangang pagbaha-bahaginin para sa iba’t-ibang mambibigkas, tulad ng mga tula o akdang walang usapan o diyalogo.  Ang uring ito ay nangangailangan ng maingat at maselang pamamatnubay.  Ang buong pangkat ay dapat bumigkas nang parang isang tao.

Tags: Filipino, paano magsabayang bigkas, paano magsabayang pagbigkas, panabayang bigkas, panabayang pagbigkas, PANITIKAN, panitikang pilipino, sabayang bigkas, sabayang pagbigkas

Category: PANITIKAN