Ang Mga Siyudad-Estado, Athens at Sparta

Ang mga Siyudad-Estado

• Kasunod ng unang olympiada ay natatag sa gresya ang mga tinawag na siyudad-estado. Nagmula ang mga ito sa mga umunlad na pamayanan.
• Sapagkat mabundok ang gresya, karamihan sa mga siyudad-estado ay itinatag sa tabi ng mga gulod na maaring gamiting kanlungan mula sa mga kaaway.

• Sa itaas ng gulod na ito ay nagtayo naman ng mga kuta upang lalong mapagbuti ang seguridad ng mga siyudad. Lahat ng mga siyudad ay nanatiling Malaya at hindi napailalim sa isang pamahalaang sentral.
• Lahat sa kanila ay may kanya kanyang mga diyos o diyosang nagsisilbing patron at tagapagligtas nila mula sa kapahamakan, at tagapagbigay ng kailangan nilang tulong o biyaya.
• Ang mga paring namamahala sa mga seremonya sa mga templo ng mga diyos at diyosa ay mga opisyal ng pamahalaan.
• Hindi katulad ng mga pari sa Mesopotamia na nagkaroon ng malaking kapangyarihan sa buhay ng mga tao, ang mga pari sa gresya ay namalaging tulad ng mga karaniwang mamamayan.
• Ang trabaho lamang nila ang naiba sapagkat sila ang naatasang mangalaga sa mga templo ng mga diyos at diyosa.
• Ang itinuring lamang na espesyal sa mga paring griyego ay yaong may kakayahang Makita kung ano ang magaganap sa hinaharap.
• Ang pinakasikat sa mga ito ay yaong mga babaing pari na tumira sa templo ni Apollo sa Delphi.
• Walang mga paaralan noon sa gresya kaya’t ang lahat ng mga lugar na maaring pagtipunan ng mga tao tulad ng palaruan, palengke, at mga pista ang nagsilbing paaralan para sa lahat.
• Dito nagpalitan ng mga kuru-kuro, paniwala, at ideya ang mga tao. Sa mga palitang ito, nahasa nang nahasa ang kakayahan ng mga taong mag-isip at mangatwiran sa paraang maayos at malinaw. Dito rin sila natutong magpalawak ng abot ng kanilang pag-iisip sa pamamagitan ng pagpapaunlad sa mga ideyang nasasagap nila sa iba.
• Sa mga griyego, hindi lumaganap ang tinatawag na fatalism, o pagkilala ng tao na may mas malakas na puwersang nagpapatakbo ng kanyang buhay at anuman ang gawin niya ay hindi na niya mababago ang kanyang kapalaran.
• Para sa mga griyego, ang buhay ay ibinigay sa kanila para sa kanilang kasaysayan; ang isip ay nakahihigit sa pananampalataya, at ang lohika at siyensya ang dapat manaig sa mga pamahiin. Ang ganitong paniniwala ay isa sa mga dahilan ng kakaibang siglang ipinakita ng mga griyego para sa buhay.
• Salitang griyego ang ginamit ng lahat ng mga tunay na griyego at lahat ng hindi marunong ng kanilang wika ay tinawag nilang mga barbaro kahit na ang mga ito ay mauunlad na mga banyagang may sariling mataas na kultura.

Ang Athens at ang Sparta

• Maraming magagaling na siyudad-estadong lumitaw sa Gresya subalit ang sumikat sa lahat ay ang Athens at ang Sparta. Magkaibang-magkaiba ang dalawang ito at sila ang naglaban sa karangalang matawag na pangunahin sa lahat ng mga siyudad sa gresya.
• Kapag binabanggit ang Gresya, karaniwang ginagamit ng mga manunulat ang mga salitang luwalhati o glorya upang tukuyin ang taas at kaunlaran ng kulturang nakamit ng mga griyego. Higit sa lahat, ang Athens ang siyang kapat-dapat na bigyan ng kredito dahil sa mga ganitong papuri para sa kulturang gresya.
• Ang Athens ang pinakamalaki sa lahat ng siyudad ng Gresya at sa isang panahon ay umabot nang halos isang kapat ng isang milyon ang bilang ng mga mamamayan doon. Maayos ang komersyo ng Athens at labas-masok dito ang mga ideyang banyaga dahil bukas ang pinto nito sa mga manlalayag mula sa ibang bansa.
• Samantala, ang mga Spartan ay galling sa tribong dorian na pumasok sa Gresya noong banding 1100 b.k. ang siyudad na itinayo nila sa Laconia ay ipinailalim nila sa mahigpit na disiplinang siyang naging tatak nila sa buong mundo.
• Bukod sa pagiging disiplinado, matatag, at handang mamatay para sa bayan, nakilala rin ang mga Spartan dahil sa malakas nilang puwersang militar.
• Nang dumating sila sa bayan ng Laconia na nagging himpilan nila, yaong mga dinatnan nilang Achaean at Ionian ay ginawa nilang mga alipin.
• Sa Sparta, ang lahat ng mga batang lalaki ay pag-aari ng estado. Sa edad na pitong taon, inihihiwalay sila sa kanilang mga ina at pinatitira sa mga kampo kasama ang iba pang mga batang maagang hinuhubog upang maging magagaling sa sundalo. Walang luhong natikman ang mga Spartan sa kanilang buhay. Bagkus, lahat ng pahirap na matitiis ng katawan upang lalo itong maging mahusay na “makina” na maaring gamitin ng estado para sa digmaan ay ipinatikim ditto. Maging sa pagsasalita matipid ang mga Spartan at hindi katulad ng mga Athenian na mahilig sa talakayan.
• Bagama’t parehong bihasa sa digmaan at disiplina ang mga Athenian at Spartan, higit na maluwag ang mga Athens kaysa Sparta. Mas maraming panahon ang mga Athenian para sa ibang bagay bukod sa digmaan at disiplina.

next..

Tags: athens, estado, fatalism, kasaysayan ng mundo, puwersang militar, sibilisasyong kanluran, sikat na babaeng pari apollo, siyudad-edtado, sparta

Category: Ang Simula ng Sibilisasyong Kanluran